ja

13 november 2015 9:00 - 10:00

Positieve emoties en optimisme als bronnen van veerkracht: causaliteit en mogelijkheden tot interventie

Keynotelezing | Beneluxzaal

Madelon Peters

Positieve emoties zoals blijdschap en geluk, en positieve gedachten zoals optimisme, spelen een belangrijke rol bij het bevorderen en bewaren van fysieke en mentale gezondheid. Volgens de “broaden-and-build” theorie leiden positieve emoties tot een bredere blik, meer creativiteit en exploratie van nieuwe mogelijkheden. Hierdoor groeien mensen mentaal en verkrijgen ze meer veerkracht om met tegenslag om te gaan. Prospectief onderzoek laat zien dat het ervaren van positieve emoties geassocieerd is met minder psychische klachten na een stressvolle gebeurtenis en na trauma. Ook optimisme is een bron van veerkracht. Optimisten vertonen meer adaptieve coping en ervaren minder psychologische problemen tijdens moeilijke omstandigheden. Daarnaast zijn zowel positieve emoties als optimisme in verband gebracht met betere fysieke gezondheid en een hogere levensverwachting.

Een belangrijke vraag is in hoeverre positieve emoties en optimisme causaal verbonden zijn met meer welbevinden. Betere mentale en fysieke gezondheid kunnen immers ook tot meer positieve emoties en optimisme leiden. Om de causaliteitsvraag te onderzoeken hebben we een visualisatie techniek ontwikkeld waarmee we een tijdelijke staat van optimisme kunnen induceren. Onderzoek met deze techniek laat zien dat het induceren van optimisme leidt tot betere zelfregulatie, minder depressieve gevoelens na een negatieve stemming-inductie, betere coping en minder fysiologische reactiviteit tijdens stress. Er is daarmee bewijs voor een causale relatie tussen optimisme en welbevinden verkregen.

Als positieve emoties en optimisme zo belangrijk zijn voor fysiek en psychologische welbevinden, is het dan mogelijk om hier therapeutisch gebruik van te maken? Kunnen we met behulp van psychologische interventies positieve emoties en optimistische gedachten bevorderen? In de afgelopen jaren zijn er verschillende therapieën en zelfhulp technieken ontwikkeld die gebaseerd op de positieve psychologie. Een aantal van deze interventies en de resultaten daarvan zullen worden gepresenteerd. Ons eigen werk heeft zich gericht op het verhogen van kwaliteit van leven van patiënten met chronische pijn door middel van een positieve interventie. Deze (internet) interventie bestond uit een 7-weeks programma om optimisme en positieve emoties te bevorderen. De interventie leidde tot een afname van angst en depressie en deze effecten bleven behouden na 6 maanden follow-up. De positieve interventie was even effectief als een bestaande CGt interventie wat betreft de afname van negatieve emoties, en leidde tot een sterkere toename in geluk.

Kortom, positieve emoties en optimisme vergroten de veerkracht van mensen, en interventies gericht op het versterken er van zijn mogelijk van toegevoegde waarde in de klinische praktijk. Verder onderzoek naar de effectiviteit en toepassingsgebieden is echter noodzakelijk.

>> presentatie